آب‌هايى كه اطراف نجف را در برگرفته ، اشاره كرده است . اسحاق چنين مىسرايد : لم ينزل الناس في سهل و في جبل * أصفى هواء و لا أعذى من النجف مردم در هيچ دشت يا كوهى فرو نيامده‌اند كه به اندازه نجف هوايش پاكيزه و خوب باشد . حفّت ببرّ و بحرٍ من جوانبها * فالبرُّ في طرف و البحر في طرف خشكى و دريا اطراف آن را فراگرفته است . خشكى آن در يك سمت و در سمت ديگر آن ، دريا قرار دارد . « 1 » هنگامى كه رودهاى دجله و فرات به دشت‌هاى جنوب كه در مركز و جنوب عراق قرار دارد ، مىرسيدند ، در آنجا جارى مىشدند و درياچه‌هايى را تشكيل مىدادند كه اهواز ناميده مىشد و تا قبل از تنظيم و ساماندهى سيستم آبيارى عراق ، به شهرهاى عماره ، ناصريه و بصره مىرسيدند و درياچه‌هايى را در اين مناطق تشكيل مىدادند كه در حال متصل شدن به خليج فارس بودند . اين درياچه‌ها به تدريج ، كم‌آب شدند و در دهه نهم قرن گذشته به مرز خشك شدن رسيدند ؛ حال آنكه آنجا محل مناسبى براى درآمد هزاران شكارچى عراقى بود . همچنين محيط مناسبى براى پرندگان ، به‌ويژه پرندگان مهاجر بود . هم‌اكنون حكومت عراق سعى مىنمايد تا اين مناطق جذاب را بازسازى نمايد ؛ چراكه اهميت محيطى آن براى دولت آشكار شده است . تپه‌هاى موجود در منطقه آرامگاه اميرمؤمنان ( ع ) بلندىهاى نجف خيلى گسترده نمىباشد . در گوشه و كنار آن ، تپه‌هايى قرار دارد كه براساس عادت عرب ، نامگذارى شده است . اما تاريخ ، اسامى بسيارى از آنها ، به‌ويژه تپه‌هاى اطراف ضريح امام على ( ع ) را ثبت نكرده است . البته مىتوان گفت اراده امام على ( ع ) بر مخفى ماندن مكان دفنش از دشمنان ،

--> ( 1 ) . ر . ك : الاغاني ، ابوالفراج اصفهاني ، ج 5 ، ص 442 .